İstanbul’un ilk toplu konutları:”Tayyare Evleri”

İstanbul’un ilk toplu konut projesi olan Tayyare Apartmanları, İstanbul’da ailelerin kalabalık ya da değil ama bütçesine göre herkesin ahşap ya da kâgir bağımsız evlerde, köşklerde ya da konaklarda yaşadığı sırada ilk toplu konut örneği olmuştur.

Türk Hava Kurumu’ndan ”Tayyare” adını alan bu apartmanlar, İstanbul’un betonarme iskelet sistemiyle inşa edilen ilk binaları. Aynı zamanda tarihi yarımada, yani sur içinde yapılan ilk apartmanlar. Avrupa’daki gibi banyoda musluğu çevirince suyu akan, odada düğmeyi çevirince elektriği yanan, hatta ve hatta mutfakta kovayı çevirince çöpleri özel bölüme dökülen en modern apartmanlar.

1918 yılında İstanbul’da en büyük yangınlardan biri çıkmış.Çıkan yangında başta Cibali, Altımermer ve Fatih bölgeleri olmak üzere, çok geniş bir alana yayılan yangın birçok evin kül olmasına sebep olmuştur.Yangınzadelerin yani ‘’harikzedegân’’ın en azından bir kısmına barınak sağlamak amacıyla evler yapılması planlanmıştır. Bu sebepten ilk başta Harikzedegan Apartmanları (harikzedaga aynı zamanda yangınzade demektir) olarak verilen bu yapıların Laleli’deki bir araziye inşa edilmesi görevi Mimar Kemalettin Bey’e verilmiştir.

Manizade Hacı Hüseyin Efendi’nın başkanlığında bir kurul tarafından bağışlar toplanmış ve buraya ”Harikzedegân Apartmanları” yapılmasına karar verilmiştir.

Dönemin en ünlü mimarlarından Kemalettin Bey altışar katlı dört blok halinde ve toplam 124 daire olarak tasarladığı apartmanların inşaatini 1922’de bitirmiştir.Herkesin gözü yeni yapılan bu evlerdeymiş. Her birinin müstakil kömürlüğü, çamaşırlığı, kimi üç kimi beş odalı daireleri, avludaki merdivenle çıkılan üst katları, iç avludaki kat kat balkonları, üstü kapalı terasları mahrumiyet yıllarında cazibeymiş insanlar için.

Ancak Harikzedegân Apartmanları yangınzedelere verilmemiş, THK’ ya devredilmiş. Bu devirden sonra adı da ‘Tayyare Apartmanları’ olmuş.

Bu apartmanların iyi tarafı modern yaşama geçişi sağlamıştır ;kötü tarafı ise, kullanım ömrünü tamamlayan eski binaların yerini hızla küçük apartmanlar almış ve daha sonra İstanbul’da yapılaşma çarpıldıkça çarpılmış; tarihi evler insafsızca yok edilmiştir.

Kullanıma açıldığı 1922 yılından 1985 yılına kadar apartman olarak kullanılan bu bina, kullanım ömrünü tamamladığında değişen yaşam koşullarına göre elden geçirilebilecekken 1985 yılından itibaren Net Turizm adlı bir firmaya devredildi ve bu tarihten sonra Merit Antik Hotel olarak hizmet vermeye başladı.Daha sonra Naz Giyim’e devredilen bina 2006 yılından beri Crowne Plaza Old City olarak 5 yıldızlı bir otel olarak hizmet vermektedir.

Arkadaşlarınızla Paylaşın...

Bir yorum İstanbul’un ilk toplu konutları:”Tayyare Evleri”

  • elif  der:

    En son 90lı yılların başında ordaydım.Bende nostaljik bir anısı vardır.

Bir cevap yazın