Caretta Caretta~Deniz Kaplumbağaları

’Sini Kaplumbağası’’ ya da ‘’Deniz kaplumbağası’’da denen Caretta Caretta’lar denizlerde yaşarlar.Yumurtlamak haricinde karaya hiç çıkmazlar.

Deniz kaplumbağaları yaklaşık 106 milyon yıldan beri dünyamızda yaşadığı düşünülmektedir.İlk denizkaplumbağaları bugünkülere pek benzemiyorlardı.Değişimleri milyonlarca yıl sürmüş ve ayakları yüzgeç şekline dönüşmüş,ağır ve kocaman gövdeleri yassılarak daha hafif ve su yaşamına elverişli bir biçim almıştır.

Türkiye’de bulunan caretta caretta’ların sırt kabuğu ovaldir.Yaklaşık olarak 70-75 cm. boyunda ve 50-55 cm.genişlikte olurlar.Başları büyük ve üçgen biçimine yakındır.Sırt tarafı kırmızımsı kahverengi alt tarafı ise beyazımsı açık renklidir.Bacakları yüzmeye yarayacak biçimde kürek biçimi almıştır ve dış kenarlarında en fazla 2 tırnak bulunur.Oksijeni havadan almasına rağmen uzun süre su altında kalabilir.Yumurtalarını gece kumsallarda açtıkları çukurlara gömerler.Bir defasında 100 yumurta bırakabilirler.(Bu sayı 162’ye kadar tespit edilmiştir.)Yavrular 2 aylık kuluçka döneminden sonra gece vakti yumurtadan çıkarak denize giderler.

Uzun mesafelere göç eden caretta caretta’ların yön bulma duyguları uzun yıllardan beri araştırılmakta.Daha önceki araştırmalar kaplumbağaların dünyanın manyetik alanının açı ve yoğunluğunu bulabildiğini gösteriyor.Böylece kaplumbağalar gitmek istedikleri yerin enlem ve boylamlarını bulup yönlerini belirleyebiliyor.

Yaşayabilme süresi ortalama 100 ila 120 yıl arasında olan bu sevimli yaratıklar,ömürlerinin yaklaşık 70 yılını denizlerde dolaşarak geçiriyorlar.

Deniz kaplumbağaları dünya çevresindeki geniş,ılıman kuşak içinde yaşarlar.Atlantik,Pasifik ve Hint Okyanusu’nun ılıman ve subtropikal sularındaki estuarin,lagün,koy ve denizlerin kıyıya yakın kesimlerinde dağılım gösterir.Kuzey Amerika’daki diğer  küçük popülasyonlar ise Texas kıyılarında bulunur.

C.C’ların en büyük yuvalama alanları Umman’ın Masirah Adası’dır.Akdeniz’deki önemli yuvalama alanları Yunanistan ve Türkiye sahillerindedir.Bunlara oranla çok daha düşük ancak önemli bir popülasyona ise Kıbrıs’ta rastlanmaktadır.Tunus’ta yuvalama çok nadir,İsrail’de ise daha da azdır.Zaman zaman İtalya,Sicilya ve hatta Sardunya’da da yuvalama olmaktadır.Mısır ve Libya için ise veriler yetersizdir.Türkiye’deki yuvalama alanları;Ekincik,Dalyan,Dalaman,Fethiye,Patara,Kumluca,Belek,Kızılot,Demirtaş,Gazipaşa,Anamur ve Göksu Deltası’dır.

Caretta caretta’ların dişi ya da erkek ayrımı ergin olmadan yapılamaz.Erkekler dişilere göre daha uzun kuyruğa sahiptir ve tırnakları geriye doğru kıvrık haldedir.

Caretta caretta’lar yumurtadan geceleri çıkar.Yavruların gece çıkmalarını asıl sebebi ise;kızgın güneşten korunmak içindir.Gündüz çıkacak olsalar güneşin kavurucu sıcaklığı onları derhal kurutup öldürecektir.Yumurtadan yeni çıkmış caretta caretta ,yönünü ufuk aydınlığını kullanarak bulur.Kumsalın gerisinde yer alan herhangi bir ışık kaynağı yavru caretta caretta’nın yönünü şaşırmasına neden olur.Yönünü şaşıran ve hemen denize ulaşamayan bir caretta caretta güneşte kalarak,su kaybından ve başka hayvanlar( yengeçler,tilkiler,köpekler ve köpekbalıkları gibi) tarafından saldırıya uğrayarak ölebilir.

Yumurtadan yeni çıkmış bir caretta caretta, 20 saat boyunca durmaksızın yüzebilir.Caretta caretta’lar yuvadan kendi başına çıkmak zorundadır.Caretta caretta’lar sadece yumurtadan çıkarken kullandıkları ve ‘’caruncle’’ adı verilen sivri yumurta dişlerine sahiptirler.Bu dişler yumurtadan çıktıktan hemen sonra düşer.Ancak çeneleri oldukça güçlü olduğu için sert kabukları bile kolayca parçalayabilirler.

Yumurtadan çıkan c.c’lar,doğal bir refleksle, deniz yüzeyinden yansıyan ışığa doğru yöneliyor,yaşayacakları ortama,denize doğru hareket ediyorlar.Ancak eğer çevrede herhangi bir kuvvetli ışık kaynağı veya benzerleri mevcutsa,yavru kaplumbağalar,yönlerini şaşırarak yaşamlarını sürdürebilecekleri deniz yerine,kesinlikle ölmelerine neden olabilecek yanlış hedeflere yöneliyorlar.O yüzden kıyılardaki çok ışıklı turistik oteller c.c’lar için ölümcül oluyor.Caretta carettaların yaşam mücadelesinde Türkiye’de karşılaşılan diğer büyük bir sorun naylon torbalar.Denizanası yiyerek beslenen c.c’lar,naylon poşetleri ‘’denizanası’’ zannederek yutuyorlar.Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında bu sebepten boğulan ve karaya vuran dev kaplumbağaların sayısı 20 kadar.

Sadece dişilerin yuva yaptıkları c.c’lar bunu genellikle geceleri yaparlar.Yuvalama sezonu genellikle Kuzey yarım kürede Mayıs-Ağustos,güney yarım kürede ise Ekim-Mart ayları arasındadır.Yumurtlamak için kıyıya gelen dişi  zaman zaman başını kaldırır ve kumsalı gözetler.Dişi bu dönemde dışarıdan gelecek uyarılara karşı çok hassastır ve rahatsız edildiğinde geri döner.Daha sonra kumsala doğru tırmanan dişi yumurtlayabileceği bir alan aramaya başlar.Bazı durumlarda yuvalamadan veya denize dönmeden önce mesafeleri kat edebilir,karapakslarını gizleyebilecekleri sığ ve geri tarafta daha derin olan bir gövde çukuru açabilirler.

C.c’ların yumurtaları genellikle küresel,beyaz,mukusla kaplı ve pingpong topu büyüklüğündedir.(yaklaşık 40 mm çapında ve 40 gr ağırlığında)C.c’ların yumurtaları esnektir ve deliğe düşerken kırılmazlar.Bu esneklik hem dişiye hem de yuvaya daha fazla yumurta sığmasını sağlar.Yuva yapan C.C’ların ağladıkları görülür,ancak bu sadece vücudun salgıladığı salgının atılmasıdır.Yuva kapandıktan sonra, kaplumbağa denize yönelir ve bir sonraki yuva yapma ya da göç zamanına kadar dinlenir.yavrular yuvadan havanın serin olduğu geceleri ya da yağmur fırtınaları sırasında çıkmayı tercih ederler.Bunun nedeni bu havalarda kum sıcaklığının düşüklüğüdür.

Yumurtadan yeni çıkmış c.c, 20 saat boyunca durmaksızın yüzebilir.Ancak yavru C.C için o kadar çok tehlike vardır ki her 100 yavrudan ancak biri gençliğe kadar hayatta kalabilir.Doğal ortam yaşayan C.C’lar için belgelenmiş ömür uzunluğu tahmini yoktur.Ancak ergin dişilerin üretimsel hayat süreleri  32 yıl,eşeysel olgunluğa ulaşma süresi 15-30 yıl olarak tahmin edilmiştir.Bu şartlarda maksimum ömür uzunluğunun 47-62 yıl olabileceği belirtilmiştir.

Yavru kaplumbağalar yuvadan kaçış işlemini elbirliğiyle yapmak zorundadırlar.Yavru kaplumbağalar başlarının üzerindeki kumu kazmaya başlarlar.Kum,boş kabuklarının üstüne düşerek çukurun içinde yükselmelerine olanak sağlayan basamaklar oluşturur.Birkaç gün içinde yuvanın tavanına varırlar.Derken bir gece veya bir sabah erken saatlerde kumsalda koyu renkli küçük kafalar ve yüzgeçler belirir.Beş santimetrelik yavrular sürünerek denize doğru yol alırlar.

Caretta carettaların kuluçkaya yatma süreleri 45-65 gün arasında değişir ancak yuva yapılmış kumun sıcaklığı bu sürenin kısalmasında ya da uzamasında etkilidir.Serin kumların erkek,sıcak kumların dişi üretme eğilimi vardır.her yuvada ortalama 100 yumurta bulunur ve dişiler  13 günlük aralarla kuluçkaya yatar.Kuluçka dönemi dışında ,kaplumbağalar yüzlerce hatta binlerce mil öteye göç edebilmektedir.

Deniz kaplumbağalarının başka bir özelliği büyüdükleri zaman yumurta bırakmak için doğdukları kumsallara geri dönmeleridir.Bu kaplumbağaların yumurtlamak için binlerce kilometre yüzdükten sonra doğdukları yeri nasıl buldukları bilim adamlarınca halen tam anlaşılamamıştır.Akdeniz’deki deniz kaplumbağalarının bir kısmını da sadece Akdeniz’de yaşadığı ve kışladığı sanılmaktadır.Kaplumbağaların bu göç hareketleri ‘’markalama’’, yani üzerlerine konan özel işaretler ile ancak izlenebilmektedir.

Caretta carettaların yok olma sebeplerinden biri de insanların kaplumbağaları çeşitli amaçlarla avlamasından ileri gelmektedir.Bazı kaplumbağaların kabuğundan ‘’bağ’’ denen taraklar,gözlük çerçeveleri,düğme vb. yapılmakta.Bazı kaplumbağaların derisinden  çanta ve pabuç yapılmakta.Bu sebeplerden dolayı ülkemizde yasalar bütün denizkaplumbağalarını koruma altına almış ve kaplumbağa ürünlerinin ticaretini yasaklamıştır.

 

 

Arkadaşlarınızla Paylaşın...

Bir cevap yazın